صفحه ی اصلی سوالاتدسته بندی: متفرقهآموزش ساخت : دستگاه تقطیر بسازید
nn 6 ماه قبل

آموزش ساخت : دستگاه تقطیر بسازید

در این ساختنی طرز ساخت نوعی دستگاه تقطیر را یاد می گیرید که علاوه بر کارکردهای خانگی، پاسخگوی نیازهای مطالعاتی و آزمایشگاهی نیز هست . برخلاف بسیاری از دستگاه های تقطیر خانگی که کیفیت چندانی ندارند یا نمی توان هرچیزی را با آنها تقطیر کرد، این دستگاه چیزی از نمونه های آزمایشگاهی مشابه کم ندارد و فقط ظاهرش مثل آنها شیک نیست.
برای ساخت این دستگاه تقطیر از لوله های مسی ۲/۱ و ۴/۳ اینچی استفاده شده تا دستگاهی که می سازید سبک و کوچک باشد. استفاده از لوله های مسی شما را قادر میسازد قطعات دستگاه تقطیر را براحتی تعویض کنید. این دستگاه مخصوص ماده خاصی طراحی نشده و هر چیزی را که قابل تقطیر باشد، تقطیر میکند.

یک دستگاه تقطیر با کیفیت آزمایشگاهی بسازید
 
 

می بینید که این دستگاه با وسایل ساده ساخته شده است
 
 

این دستگاه تقطیر قادر به انجام تقطیرهای حجم پایین تا متوسط است و با تغییر اندازه ها میتوان تقطیر حجم زیاد را هم با آن انجام داد. برای ساخت این دستگاه از وسایل ارزان قیمتی استفاده شده که در هر ابزار فروشی پیدا میشوند. اگر هم دنبال دستگاه تقطیر آب ساده تری هستید، آموزش ساخت این آب شیرین کن خورشیدی را بخوانید.
نکات ایمنی
برای ساخت دستگاه تقطیر با ابزار و وسایلی سر و کار دارید که می توانند خطرناک باشند. برای لحیم کاری لوله مسی از شعله پروپان استفاده خواهیم کرد که در صورت عدم رعایت نکات اصولی و ایمنی میتواند منجر به سوختگی و آتش سوزی بشود. به هیچ وجه شعله پروپان را به سمت کسی نگیرید و بی دلیل آن را روشن نگذارید.
تقطیر یکی از راه های جداسازی مایعاتی است که در یک محلول با هم ترکیب شده اند و گاهی اوقات شامل تصفیه هم میشود. با این حال تنها با استفاده از ابزارهای آزمایشگاهی دقیق میتوان ترکیب مایع تقطیر شده را مشخص کرد. اگر می خواهید از دستگاه تقطیر برای تمیز کردن نوشیدنی استفاده کنید، ریسکش با خودتان است.
نکات ایمنی زیر را حتماً رعایت کنید :

  • از آلیاژهای لحیم سربی استفاده نکنید؛
  • از این دستگاه برای تقطیر کردن آب اکسیژنه یا سایر مواد شیمیایی انفجاری استفاده نکنید؛
  • مراقب باشید خروجی های دیگ تقطیر مسدود نشوند؛
  • از مواد رادیو اکتیو به عنوان فیلتر لوله تفکیک استفاده نکنید؛
  • اگر می خواهید جنس هر کدام از قطعات را تغییر بدهید، حتماً خوب تحقیق کنید و خطرهای احتمالی را شناسایی کنید.

با تئوری تقطیر آشنا شوید

فرایند تقطیر ساده
 
 

فرایند تقطیر جزء به جزء
 
 

تصور کنید یک جعبه پر از تیله های رنگی دارید و می خواهید آنها را براساس رنگ شان دسته بندی کنید. اولین راهی که به ذهن میرسد این است که تیله ها را یکی یکی از هم جدا کنید. اگر تعداد تیله ها کم باشد، دسته بندی خیلی زود انجام میشود؛ اما تصور کنید عمق جعبه دو متر باشد. آن روش ساده برای این تعداد تیله خیلی طول میکشد و البته احتمال اشتباه هم زیاد میشود. پس باید دنبال یک روش غیر دستی باشید که اینقدر طول نکشد.
تقطیر هم درست مثل جدا کردن تیله های رنگی از هم است. در واقع تقطیر روشی برای جداسازی دو مایع یا بیشتر با استفاده از تفاوت فشار بخار آنهاست. فشار بخار به فشاری است که توسط گاز بالای یک ترکیب اعمال میشود. همه ترکیب ها – حتی ترکیب های جامد – فشار بخار دارند. بگذارید یک مثال بزنیم؛ فشار بخار فولاد خیلی کمتر از فشار بخار آب است. پس جدا کردن آب از استیل باید خیلی ساده باشد. درست است؟ فشار بخار توسط یخ اعمال میشود. این یعنی یخ هم میتواند تبخیر بشود و این همان چیزی است که باعث سوختگی فریزر میشود. اما اگر دو مایع که فشار بخار مشابه (اما متفاوت) دارند داشته باشیم، چه؟ با این فرض که چیزی شبیه فیلتر باری جدا کردن آنها در اختیار نداشته باشیم.
فرض کنید دو مایع به نام های الف و ب دارید. فشار بخار مایع الف در دمای اتاق ۲۲ Torr و فشار مایع ب ۴۰ Torr است (Torr یکای سنجش فشار است). یک ظرف داریم که به یک اندازه از مایع الف و ب داخل آن ریخته ایم. یعنی ترکیب ظرف ۵۰ درصد مایع الف است و ۵۰ درصد مایع ب. اما بخار بالای ترکیب داخل ظرف برابر نیست؛ در واقع ترکیب این بخار از ۳۵ درصد الف و ۶۵ درصد ب تشکیل شده است. به محاسبات زیر دقت کنید :
۲۲/(۲۲+۴۰)=۳۵%A
۴۰/(۲۲+۴۰)=۶۵%B
می بینید که سهم مایع ب در بخار بالای ظرف خیلی بیشتر از مایع ب است. حالا اگر ما این بخار را جمع کنیم و آن را به مایع تبدیل کنیم، مایعی خواهیم داشت که ۶۵ درصد آن ب و ۳۵ درصدش الف است. تا اینجا یک مرحله از جداسازی ترکیب را انجام داده ایم.
البته فرایند تبدیل کردن این بخار به مایع آنقدرها هم سریع نیست چون فشار بخار خیلی پایین است و میزان بخاری که از ظرف محتوی مایع بیرون می آید آنقدرها زیاد نیست. جداسازی مایعات میتواند روزها و هفته ها طول بکشد. تنها راه سرعت دادن به این فرایند افزایش فشار بخار است. اینکار با اضافه کردن انرژی – در قالب گرما – به سیستم تقطیر انجام میشود. با اضافه کردن گرما میتوانیم فشار بخار کلی داخل ظرف را به ۷۶۰Torr برسانیم. این میزان برابر فشار اتمسفر زمین است و نقطه ای است که مایع داخل ظرف شروع به جوشیدن میکند. به همین خاطر حداکثر افزایش فشار بخار همین ۷۶۰Torr است.
حالا می توانیم بخار بالای مایع را خیلی سریعتر جمع کنیم چون ظرف محتوی مایع بخار در همان زمان بخار بیشتری تولید میکند. جوشاندن مایع بخار را از ظرف بیرون میکشد و تا وقتی که این بخار از یک مسیر سرد عبور کند، فشار بخار مجدداً کاهش می یابد. با ادامه اینکار می توانیم بخار را متراکم کنیم و آن را به شکل یک مایع با درصد ب بیشتر جمع کنیم.
این دقیقاً همان کاری است که دستگاه تقطیر انجام میدهد. به فرایند تقطیری که در یک مرحله انجام میشود، تقطیر ساده می گویند. ترکیبی از چند مایع داخل یک دیگ که گرما داده میشود، قرار می گیرد. دمای بخار بوسیله یک دماسنج که بالای لوله بخار قرار دارد، اندازه گیری میشود و از آن به عنوان نشانگر درصد خلوص استفاده میشود. مایع تقطیر شده معمولاً در یک محدوده دمایی مشخص جمع آوری میشود که نشانگر درصد خلوص محصول نهایی است. بخاری که از کندانسور یا سرد کننده بخار عبور داده میشود، به مایعی تبدیل میشود که ترکیب آن با مایع اولیه متفاوت است.
اگر این فرایند را چندبار تکرار کنیم به محصولی میرسیم که تقریباً مایع ب خالص است و تقریباً هیچ مایع الفی ندارد. البته تصفیه و پالایش مایعات نیازمند چندین بار تکرار فرایند تقطیر است که خیلی طول میکشد. پس اگر بخواهیم مایعی را کاملاً تصفیه و خالص کنیم، چطور؟
برای اینکار باید از تقطیر جزء به جزء استفاده کنیم. برج یا ستون تقطیر جزء به جزء دستگاهی است که در آن تعداد زیادی فرایند تقطیر در یک مرحله انجام میشود. ستون تقطیر یک لوله بلند است که با متریالی که سطح تماس زیاد و حجم کم دارد، بسته میشود. در واقع این متریال با فشار داخل ستون (یا همان لوله قرار می گیرد) قرار می گیرد. با ورود بخار به ستون، افت حرارت اتفاق رخ میدهد (در اثر تفاوت دمای بالا و پایین ستون). به این ترتیب بخار داخل ستون متراکم میشود. این محصول متراکم شده نسبت به مایع اولیه خالص تر است. سپس با ورود بخار بیشتر به ستون تقطیر، این مایع متراکم شده به نقطه جوش جدیدش میرسد و تبخیر میشود و در نتیجه میزان خلوص بخار نسبت به مرحله قبل بیشتر میشود. هرچه درصد مایع ب در ترکیب نهایی بیشتر میشود، نقطه جوش پایین تر می آید و افت حرارت تقویت میشود. در حین حرکت بخار داخل ستون تقطیر، همین فرایند چندین بار تکرار می شود و مایعی که فشار بخار کمتری دارد، جدا میشود و از ستون بیرون می چکد و دوباره داخل ظرف اصلی می ریزد.
استفاده از ستون تقطیر کامل باعث افزایش شدید دمای نشان داده شده توسط دماسنج میشود. با تمام شدن یکی از ترکیبات خالص داخل ظرف و وارد شدن ترکیب با دمای جوش پایین تر به داخل ستون، دما خیلی سریع افزایش می یابد و مشخص میشود که ترکیب داخل ستون تغییر کرده است.
با این دستگاه تقطیر می توانید هر دو نوع تقطیر را انجام دهید. بسیاری از محصولات خامی که نیاز به تقطیر دارند، شامل مواد جامد آلی هستند که می توانند ستون تقطیر را آلوده کنند. به همین خاطر باید ابتدا آنها را تقطیر کرد تا این ناخالصی ها حذف بشود.
گام اول : وسایل و ابزار مورد نیاز

وسایل و ابزار مورد نیاز
 
 

دماسنج دیجیتالی به همراه پروب فلزی
 
 

می توانید از این روش شیر آب را به لوله کندانسور وصل کنید
 
 

استاپر لاستیکی یا پشمی
 
 

از زودپز بجای دیگ تقطیر استفاده کنید
 
 

تمام اندازه های این ساختنی به اینچ هستند. بهتر است از متر و ابزار اندازه گیری استفاده کنید که این واحد را داشته باشد و دنبال تبدیل اندازه ها به سانتیمتر نباشید. به این ترتیب ساخت دستگاه تقطیر ساده تر میشود.

ابزار مورد نیاز

  • یک مخزن پروپان کوچک به همراه مشعل
  • کاتر لوله مسی (برای لوله های ۴/۳ اینچی یا ضخیم تر)
  • لحیم مس
  • شار لحیم کاری به همراه برس
  • جوینت براش های داخلی و خارجی ۲/۱ و ۴/۳ اینچی
  • کاغذ سنباده ۱۲۰
  • گیره (یا هر چیزی که بتواند قطعات را در حین لحیم کاری نگه دارد)
  • نوار تفلون
  • سوهان فلزی
  • دریل
  • مته ۴/۱ اینچی
  • اره سوراخ بر ۴/۳ اینچی

وسایل مورد نیاز

  • دماسنج دقیق (ترجیحا دیجیتالی و مجهز به پروب فلزی)
  • استاپر لاستیکی ۲/۱ اینچی
  • لوله مسی ۴/۳ اینچی (حدود ۳۰ سانتیمتر)
  • لوله مسی ۲/۱ اینچی (حدود یک متر)
  • ۴ عدد آداپتور لوله نر ۲/۱ اینچی
  • ۲ عدد آداپتور لوله ماده ۲/۱ اینچی
  • ۲ عدد سه راهی لوله ۲/۱ اینچی
  • ۲ عدد آداپتور ۲/۱ و ۴/۳ اینچی
  • یک عدد زانویی ۴۵ درجه ۲/۱ اینچی
  • لوله یخچال با قطر بیرونی ۴/۱ اینچ (حدود سه اینچ)
  • شلنگ پلاستیکی منعطف با قطر داخلی ۱۶/۳ اینچ (حدود چهار و نیم متر)
  • سیم ظرفشویی مسی
  • دیگ تقطیر – این دیگ باید چند ویژگی داشته باشد : تحمل درجه حرارت بالا، خوب مهر و موم شدن و امکان وصل شدن آداپتور ماده ۲/۱ اینچی. هرچیزی که این ویژگی ها را داشته باشد، کارتان را راه می اندازد. ما از یک زودپز آلومینیومی استفاده کرده ایم.

باید راهی برای رساندن آب از سینک آشپزخانه به شلنگ پلاستیکی ۱۶/۳ اینچی پیدا کنید. روش کار بستگی به نوع و شکل سینک تان دارد.
گام دوم : لوله ها را آماده کنید

لوله های دستگاه تقطیر را به این شکل مونتاژ کنید
 
 

به خمیدگی وسط لوله دقت کنید
 
 

برآمدگی که داخل لوله می بینید را با سوهان صاف کنید
 
 

آداپتور باید راحت از لوله 1/2 اینچی رد بشود
 
 

یک سوراخ با فاصله یک اینچی از سر لوله 3/4 دریل کنید
 
 

سوراخ باید به اندازه لوله 1/4 اینچی باشد
 
 

حالا باید مواد خامی که در مرحله قبل جمع کرده اید را برای ساخت دستگاه تقطیر آماده کنید. کارتان را از لوله مسی شروع کنید و برش ها را طبق لیست زیر انجام دهید :

  • دو لوله بطول یک اینچ (از لوله یخچال ۴/۱ اینچی)
  • یک لوله بطول ۱۸ اینچ (از لوله ۲/۱ اینچی)
  • یک لوله بطول ۱۲ اینچ (از لوله ۲/۱ اینچی)
  • یک لوله بطول ۶ اینچ (از لوله ۲/۱ اینچی)
  • دو لوله بطول ۴/۳ اینچ (از لوله ۲/۱ اینچی)
  • یک لوله بطول ۱۲ اینچ (از لوله ۴/۳ اینچی)

یک سر لوله ۱۸ اینچی را کمی خم کنید. ایجاد این خمیدگی کمی سخت است و باید از کوپلینگ ۲/۱ اینچی استفاده کنید. برآمدگی داخل یک سر کوپلینگ را با سوهان فلزی صاف کنید تا کوپلینگ راحت از داخل لوله ۲/۱ اینچی رد بشود. کوپلینگ را با فاصله ۳ اینچی از یک سر لوله رد کنید. یک کوپلینگ دیگر به سر لوله وصل کنید. حالا باید راهی پیدا کنید که بدون پیچ خوردن لوله آن را خم کنید. درست خم کردن لوله اهمیت زیادی دارد چون اگر پیچ بخورد، در حین تقطیر مایع پشت لوله گیر میکند. البته این مشکل دستگاه تقطیر را بکلی از کار نمی اندازد اما کارایی آن را کم می کنید. ابتدا با یک چکش برنجی روی قسمتی که باید خم بشود، چند ضربه بزنید. کوپلینگی که به سر لوله وصل کرده اید، نمی گذارد قطر دایره در اثر چکش کاری کاملاً بسته بشود.
البته یک راه ساده تر و البته گرانتر هم دارید؛ استفاده از لوله ۲/۱ اینچی تاشو که از مس نرم درست میشود. البته استفاده از این نوع لوله روی کیفیت دستگاه تقطیر اثر منفی میگذارد.
دوباره سوهان را بردارید و با آن برآمدگی های داخل آداپتورهای ۴/۳ و ۲/۱ اینچی را از بین ببرید تا راحت از لوله ۲/۱ اینچی رد بشوند.
حالا دو لوله ای که از لوله ۴/۳ اینچی بریده اید را بردارید. با دریل یک سوراخ در فاصله یک اینچی از سر هر کدام از لوله ها ایجاد کنید. اندازه این سوراخ ها باید بقدری باشد که سفت داخل آن قرار بگیرد. چون می خواهید روی سطح خمیده سوراخ دریل کنید، بهتر است ابتدا یک سوراخ آزمایشی کوچکتر روی لوله ها بزنید.
گام سوم : تکنیک لحیم کاری مناسب

سر لوله ها و داخل اتصالات را با جوینت براش تمیز کنید
 
 

به قسمت هایی که قرار است لحیم بشوند، شار بزنید
 
 

آداپتور را از لوله رد کنید
 
 

شعله و لحیم را به این شکل روی لوله بگیرید
 
 

می بینید که اتصال کامل و بدون درز است
 
 

حالا همه قطعات برای لحیم کاری آماده اند. اگر لوله ها و سایر قطعات را درست آماده کرده باشید، کارتان در این مرحله و مرحله بعد بسیار ساده تر است.
اگر تجربه لحیم کردن مس را ندارید، بهتر است کارتان را از ستونی شروع کنید که عمودی می ایستد چون هیچ اتصال غیر استانداردی ندارد. با جوینت براش قسمت هایی که بهم وصل میشوند را تمیز کنید. قبل از لحیم کاری مس باید کاملاً روشن و درخشان بشود. با قلم مو شار لحیم را در همه قسمت هایی که قرار است به هم وصل بشوند، پخش کنید. همه قسمت ها یعنی داخل اتصالات و بیرون لوله ها. سپس لوله را داخل اتصالات مسی قرار بدهید و مطئن شوید کاملاً از آن رد شده است. حالا این قطعه را داخل یک گیره (ابتدا دورش دستمال بپیچید) یا لبه میز بگذارید. حواستان باشد که این لوله قرار است خیلی داغ بشود؛ پس جایم مناسبی برایش انتخاب کنید.
یک نکته مهم در لحیم کاری مس این است که نباید اتصالاتی که از هم دور هستند را یک دفعه شار بزنید و لحیم کنید. شار وقتی فقط گرم بشود و لحیم نشود، خاصیتش را از دست می دهد. اگر اینکار را بکنید، باید یکبار دیگر روی محل اتصال شار بزنید و در غیر اینصورت قطعات خوب بهم لحیم نمی شوند. اما اگر اتصالات بهم نزدیک باشند، می توانید ابتدا روی همه آنها شار بزنید و سپس لحیم کاری را شروع کنید.
مشعل را روشن کنید و اندازه شعله را طوری تنظیم کنید که مخروط آبی روشن نوک شعله به طول یک اینچ برسد. سر این شعله نازکتر را به اتصال بچسبانید (ترجیحاً از زیر). لحیم را هم درست در نقطه مقابل شعله روی لوله نگه دارید. همه قسمت های اتصال باید بقدری گرم باشد که لحیم را آب کنید تا اتصال نشتی نداشته باشد. آرام لحیم را روی محل اتصال آب کنید و اینکار را تا وقتی که یک قطره از زیر اتصال بچکد، ادامه بدهید. چکیدن این قطره نشان می دهد که محل اتصال به اندازه کافی با لحیم پوشانده شده است. اگر می خواهید لحیم کاری تمیز باشد (بدون حباب های لحیم)، خیلی سریع و قبل از اینکه لحیم خشک بشود، قسمت بیرونی اتصال را با برس مخصوص شار تمیز کنید. در حین کار برس را دور از صورت تان نگه دارید. استفاده از این برس قسمت زیادی از لحیم های اضافی را پاک میکند.
گام چهارم : قطعات را لحیم کنید

لوله 1/4 اینچی نباید بیشتر از این داخل لوله 3/4 اینچی فرو برود
 
 

اتصالات را لحیم کنید
 
 

لوله 1/2 اینچی را از محل لحیم کاری سنباده بزنید و روی آن شار بمالید
 
 

لوله آب به این شکل به کندانسور وصل میشود
 
 

یک لوله هم به سر دیگر کندانسور وصل میشود
 
 

حالا لوله ها را سنباده بزنید
 
 

توضیح دادن کاری که در این مرحله انجام میشود، سخت است. توصیه ما این است که قبل از خوانن متن به تصاویر دقت کنید و سعی کنید خودتان به نحوه انجام کار پی ببرید. بیشتر اتصالاتی که در این مرحله ایجاد میشوند، نیاز به توضیح ندارند.
لحیم کاری کندانسور یا سرد کننده، سخت ترین قسمت کار است. برای ساخت این قطعه باید لوله ۱۸ اینچی (با ضخامت ۲/۱ اینچ) را داخل لوله ۴/۳ اینچی جا بدهید. لوله ۲/۱ اینچی یک لوله پیوسته است که یک لوله ۴/۳ اینچی دور آن غلاف شده و با آداپتورهای ۴/۳ و ۲/۱ اینچی سرجایش ثابت میشود. این دستگاه تقطیر طوری طراحی شده که فاصله بین دیواری های این دو قطعه خیلی کم است. خیلی مهم است که آب بتواند راحت در فضای خارجی بین دیواره دو لوله جریان داشته باشد. همین آبی که بیرون لوله ها جریان دارد، مایع داخل لوله را سرد میکند و باعث میشود فرایند تقطیر سریعتر انجام بشود. چیزی که مونتاژ این قطعه را مشکل میکند این است که آب از طریق یک لوله مسی ۴/۱ اینچی وارد محفظه تقطیر میشود. اگر سوراخ این لوله برآمدگی و دندانه داشته باشد یا خود لوله بیش از حد وارد محفظه بشود، جریان آب سرد کننده بخاطر تماس لوله ۴/۱ با لوله ۲/۱ اینچی محدود میشود (به تصویر اول دقت کنید). با استفاده از سوهان کمی از برآمدگی هایی که بعد از دریل کردن سوراخ ایجاد میشود را از بین ببرید (کمی از این برآمدگی برای لحیم کاری درست لازم است). وقتی هم که لوله ۴/۱ اینچی را لحیم می کنید، مطمئن شوید بیش از حد داخل لوله ۴/۳ اینچی فرو نرفته است.
کارتان را با لحیم کردن لوله ۴/۱ اینچی به سورخ روی لوله ۴/۳ اینچی شروع کنید تا در حین کار لوله کوچکتر را ببینید. سپس دو اتصالی که با آداپتورهای ۴/۳ و ۲/۱ اینچی ایجاد میشوند را نزدیک خمیدگی لوله ۲/۱ اینچی لحیم کنید. سنباده زدن و پخش کردن شار روی محل اتصال قبل از لحیم کاری فراموش نشود. آداپتور لوله را در سر دیگر لوله قرار بدهید اما به آن شار نزنید. این آداپتور فعلاً فقط قرار است قطعات را تراز نگه دارد. لوله ۴/۱ اینچی را طوری تراز کنید که به سمت بالا باشد (در موازات خمیدگی لوله ۲/۱ اینچی و دور از آن). حالا اتصال نزدیک خمیدگی لوله ۲/۱ را لحیم کنید. حالا لوله های ۲/۱ و ۴/۳ بوسیله یک آداپتور به شکل صحیح به هم وصل شده اند. حالا می توانید به آداپتور دوم شار بزنید و آن را هم لحیم کنید.
وقتی همه قعطات سرد شدند، مطمئن شوید که محفظه نشتی ندارد. البته سر لوله ۴/۱ که به سمت بیرون است را با انگشت ببندید و سپس آزمایش را شروع کنید. یکبار داخل لوله ها دم و باز دم کنید تا مطمئن شوید خوب مهر و موم شده اند. اگر قطعات نشتی نداشتند و جریان هوا براحتی داخل آنها جریان داشت، سراغ قسمت ساده کار بروید.
کاغذ سنباده را بردارید و همه قطعات را تمیز کنید.
گام پنجم: دیگ تقطیر

می توانید از هر چیز که خوب مهر و موم میشود به عنوان دیگ تقطیر استفاده کنید
 
 

یک سوراخ 3/4 اینچی روی در زودپز ببرید
 
 

آداپتور را داخل سوراخ قرار بدهید و سپس سر آن را پهن کنید
 
 

سر آداپتور با چکش به این شکل درآمده
 
 

حالا سر آداپتور را خوب صاف کنید تا روی در آن بخوابد
 
 

در زودپز باید به این شکل دربیاید
 
 

ابتدا باید راهی پیدا کنید که یک آداپتور ماده ۲/۱ اینچی به بالای دیگ تقطیر وصل کنید. همانطور که گفته شد، دیگ این دستگاه تقطیر یک زودپز است. اگر از چیز دیگری به عنوان دیگ استفاده کرده باشید یا حتی شکل و ابعاد زودپزتان متفاوت باشد، ممکن است روشی که در ادامه می خوانید به کارتان نیاید.
ابتدا با اره سوراخ کن ۴/۳ اینچی یک سوراخ روی در زودپز دریل کنید. این سوراخ را باید درست روی محل قرار گرفتن سوپاپ بخار بزنید. اگر جنس زودپزتان آلومینیوم باشد، باید قبل از لحیم کردن یک تکه مس به سوراخ بچسبانید چون لحیم مس روی آلومینیوم جواب نمی دهد.
 یک آداپتور دیگر بردارید و آن را طوری داخل سوراخ فرو کنید که دندانه های آن به سمت بیرون باشد. با سندان و چکش کمی روی سر آداپتور کار کنید تا سر آن روی در زودپز پخش بشود. در نهایت می تونید آداپتور را چند ضربه چکش داخل سوراخ روی در زودپز فرو کنید. اگر لازم بود از نوار تفلون (یا حتی لحیم کاری) برای جلوگیری از نشتی بخار استفاده کنید.
ممکن است روش کار شما در این مرحله متفاوت باشد. به هر روشی که آداپتور را وصل می کنید، حواستان باشد بخار به بیرون نشت نکند.
گام ششم: ستون تقطیر

داخل ستون تقطیر را با سیم ظرفشویی مسی پر کنید
 
 

سیم را باز کنید تا به شکل نوار دربیاید
 
 

سیم را با دم باریک داخل لوله فرو کنید
 
 

سیم باید تا انتهای لوله را پر کند
 
 

از سر لوله هم باید تا زیر زانویی برسد
 
 

قبل از شروع کارتان در این مرحله باید یکبار دیگر همه چیز را تمیز کنید. لحیم کاری مس باعث میشود کمی مواد شیمایی روی سطح مس باقی بماند. اگر این مواد شیمیایی را تمیز نکنیم با محصول خروجی دستگاه تقطیر مخلوط میشوند و درصد خلوص آن را کاهی می دهند. آب گرم و مواد شوینده قوی به همراه یک برس بلند کارتان را راه می اندازد. هنگام تمیز کردن قطعات بیش از هر چیز روی ستون تقطیر تمرکز کنید چون خروجی نهایی و خالص از این لوله بیرون می آید.
تا همین جای کار ستون تقطیر دستگاه را ساخته ایم اما داخل آن خالی است. در این مرحله باید داخل ستون تقطیر را پر کنیم تا ناخالصی های محصول خروجی را بگیرد. برای پر کردن داخل لوله از پشم سیم یا همان سیم ظرفشویی استیل استفاده نکنید. استیل خام واکنش خوبی به گرما و ترکیبات عالی نشان نمی دهد.
سه نوع سیم ظرفشویی در بازار وجود دارد : سیم استیل، سیم روی و سیم مسی. ما برای پر کردن داخل ستون تقطیر از سیم مسی استفاده می کنیم چون علاوه بر کارایی بالا، از لحاظ بهداشتی هم بهتر است و اگر بخواهید مایع تقطیر شده را بنوشید، مشکلی برایتان ایجاد نمی کند.
نوار فلزی که سیم ظرفشویی را گرد کرده، باز کنید. حالا یک نوار مسی دارید که براحتی می توانید داخل لوله را با آن پر کنید. برای قرار دادن سیم داخل لوله از میل بافتنی و دم باریک استفاده کنید. سیم مسی باید از یک طرف به انتهای لوله برسد و از طرف دیگر درست زیر زانویی تمام بشود.
ستون تقطیر دستگاه هم آماده شد.
گام هفتم: دستگاه تقطیر را مونتاژ کنید

حالا می توانید دستگاه تقطیر را مونتاژ کنید
 
 

کندانسور را با سیم به جایی ببندید تا وزنش به دیگ فشار نیاورد - این لوله پلاستیکی ورودی مایع سرد کننده است
 
 

خروجی سد کننده
 
 

سر لوله خروجی داخل سینک و سر لوله ورودی به شیر آب وصل میشود
 
 

نحوه اتصال لوله ورودی آب به شیر آشپزخانه را می بینید
 
 

دستگاه تقطیر آماده انجام اولین آزمایش است
 
 

اگر نگاهی به اطراف تان بیاندازید، می بینید که این قطعات را آماده کرده اید :

  • دیگ تقطیر
  • کندانسور یا سرد کننده
  • یک ستون یا لوله ساده
  • ستون تقطیر
  • لوله پلاستیکی دراز
  • اتصال مناسب به شیر آب آشپزخانه

اینها تمام چیزهایی هستند که قبل از مونتاژ دستگاه تقطیر باید آماده باشند. یکبار دیگر همه قطعات را چک کنید و اگر چیزی را از قلم انداخته اید، آن را هم آماده کنید.
دیگ تقطیر، کندانسور و یکی از ستون ها را روی اجاق آشپزخانه تان بهم وصل کنید. لوله پلاستیکی را به شیر آب آشپزخانه وصل کنید (نحوه انجام اینکار را خودتان پیدا کنید). حالا اندازه لوله ای که باید از شیر آب تا کندانسور کشیده بشود را محاسبه کنید (طوری که لوله سفت باشد). حالا لوله را ببرید. حالا سر این لوله پلاستیکی را به لوله مسی ۴/۱ اینچی انتهای کندانسور وصل کنید. قسمت دیگر لوله پلاستیکی را هم از بالای کندانسور به داخل سوراخ سینک بکشید. حالا وقتی شیر آشپزخانه را باز کنید، جریان آب از شیر آشپزخانه وارد کندانسور میشود و سپس داخل سینک برمیگردد. حالا آب سردی که برای تقطیر نیاز دارید، فراهم شده است. بعداً باید نرخ جریان آب سرد را آزمایش کنید تا به نسبت مناسب بین آب خارج شده از کندانسور و بخار سرد نشده برسید.
وزن کندانسور کمی زیاد است و وقتی فقط به دیگ تقطیر وصل باشد، کمی خطرناک است. ممکن است در حین تقطیر لوله کج بشود یا تکان بخورد. یک تکه سیم بیاورید و کندانسور را به چیزی ببندید تا همه وزنش روی دیگ تقطیر نیفتد.
دستگاه تقطیر را آزمایش کنید

همانطور که گفتیم تقطیر فرایند زمانبری است؛ نهایت سرعت خروج مایع از نازل هم همین قدر است
 
 

بهتر دمای شعله دیگ تقطیر کم باشد تا سیستم وقت بیشتری برای خالص کردن محصول نهایی داشته باشد
 
 

این میزان آب در عرض یک دقیقه تقطیر شده است
 
 

داخل دیگ تقطیر آب بریزید و ببینید چه اتفاقی می افتد
 
 

این آب خالصی است که از سیب گرفته شده - البته کمی عطر سیب دارد
 
 

آبی که در بطری کوچک می بینید از مایعی که داخل تنگ قرار داشته تقطیر شده!
 
 

حالا دستگاه آماده است و می توانید تقطیر را آغاز کنید. همانطور که قبلاً گفتیم برای مواد جامد از ستون تقطیر استفاده نکنید. اینکار محتویات داخل ستون تقطیر را آلوده میکند. برای تقطیر این مواد ابتدا تقطیر ساده را انجام بدهید و سپس تقطیر جزء به جزء را از طریق ستون تقطیر پیاده کنید. شاید بگویید تمیز کردن این ستون کاری ندارد اما دانستن این نکته برای وقتی که می خواهید مایع کاملاً خالص درست کنید، ضروری است.
برای خالص کردن مایعات با دستگاه تقطیر باید نقطه جوش آنها را بدانید تا مشخص بشود کی باید تقطیر را آغاز کنید. این اطلاعات را براحتی می توانید در اینترنت پیدا کنید. تصور کنید شما یک ترکیب از سه ماده A، B و C دارید و فقط B را می خواهید. ابتدا باید نقطه جوش هر سه را پیدا کنید و فرض کنید نقطه جوش A 65 درجه، نقطه جوش B 78 درجه و نقطه جوش C 100 درجه باشد. ابتد یک تقطیر ساد در کل محدوده دمایی انجام بدهید و مایع تقطیر شده در دمای بین ۶۵ تا ۱۰۰ درجه را جمع کنید. حالا می توانید تقطیر جزء به جزء را آغاز کنید. اگر خروجی دستگاه درصد A بیشتری داشته باشد، دما به ۶۵ درجه میرسد و متوقف میشود. مایعی که در این دما تقطیر میشود را دور بریزید چون A خالص است. حالا مایع تقطیر شده در محدوده دمایی ماده B را جمع کنید. این مایع فقط حاوی ماده B است. مایع حاصل از تقطیر در محدوده دمایی C را هم دور بریزید. به همین سادگی موفق شدید یکی از ترکیبات ماده اولیه – یعنی B – را استخراج کنید.
برای اولین آزمایش دستگاه تقطیر بهتر است از آب نمک استفاده کنید. ببینید می توانید با دستگاهی که ساخته اید، از آب نمک آب آشامیدنی بسازید. حالا می توانید میزان مایع سرد کننده مناسب را هم پیدا کنید. چون وقتی ترکیب به دمای جوش میرسد جریان مایع سرد کننده نسبت به زمانی که آب در لوله بالایی است و دستگاه در حال تقطیر آب است، کندتر میشود. برای اینکار یا باید از آب خالص استفاده کنید یا وقتی اینکار را بکنید که نقطه جوش ماده اصلی باقیمانده داخل دیگ بیشتر از نقطه جوش سرد کننده باشد. نگاه تان را روی حباب هایی که از لوله بالایی بیرون می آیند، نگه دارید و مرتباً دمای آب خارج شده از لوله سرد کننده را چک کنید. حالا اگر لازم بود، جریان آب داخل لوله پلاستیکی را تنظیم کنید. با مزه مزه کردن آب هم می توانید متوجه شوید که چیزی داخل دستگاه تقطیر گیر کرده یا نه.
پیشنهاد بعدی ما برای آزمایش دستگاه تقطیر، ایزوپروپیل الکل است. ببینید می توانید درصد ایزوپروپیل الکل را به نصف برسانید. نقطه جوش ایزوپروپیل الکل مشابه نقطه جوش اتانول است؛ پس اگر خواستید نوعی آشامیدنی را تقطیر کنید، قبلش حتماً دستگاه را تمیز کنید.
با همین دستگاه تقطیر می توانید عطر بسازید یا عرقیات گیاهی تولید کنید. دمای جوش بیشتر گیاهان بالاتر از ۱۰۰ درجه است اما داخل آب هم تقطیر میشوند. این روش ” تقطیر با بخار ” نام دارد که در صنایع عطرسازی کاربرد گسترده ای دارد.
این دستگاه امکانات بی شماری در اختیارتان قرار می دهد و خیلی از نیازهای خانگی و آزمایشگاهی شما را برطرف میکند. قطعاً این دستگاه تقطیر بی نقص نیست؛ پس اگر پیشنهادی دارید که کیفیت دستگاه را بیشتر میکند، آن را با ما در میان بگذارید. و نکته آخر اینکه : تجربه این ساختنی جالب و کاربردی را با نادیده گرفتن نکات ایمنی برای خودتان تلخ نکنید!