صفحه ی اصلی سوالاتدسته بندی: اطلاعات عمومیقیر چیست و چه کاربردهایی دارد ؟ بیتومن یا قیر چیست ؟
زکریا 6 ماه قبل

قیر چیست و چه کاربردهایی دارد ؟

بیتومن یا قیر چیست ؟
بیتومن یا قیر
واژه قیر
کلمه قیر در زبان سانسکریت با لفظ بیتومین ( Bitumen ) گفته و استفاده شده است .
این کلمه در زبان لاتین و در زبان عمومی انگلیسی نیز با لفظ ( Bitumen ) شناخته می‌شود .
در لحجه آمریکایی زبان انگلیسی آن را به ( Asphalt ) میشناسند .
در زبان فارسی نیز کلمه قیر به معنای قطران ذغال سنگ میباشد .
 
بیتومن یا قیر چیست ؟
بیتومن ماده‌ی سیاه رنگی که حالت خمیری شکل دارد و کاربرد اصلی آن در عایق‌کاری رطوبتی و ساخت آسفالت است . قیر دارای انواع گوناگونی است که هر یک از انواع آن کاربرد متفاوت و خاص خود را دارد . به بیان تخصصی تر می‌توان گفت قیر ترکیبی هیدروکربنی خمیری شکل و کلوییدی با منشاء طبیعی یا پالایشگاهی است . قیر از لحاظ رفتار فیزیکی ماده ای است که در هر دما رفتاری خاص نشان میدهد در دمای محیط نه رفتار یک ماده الاستیکی دارد و نه یک ماده ویسکوز است رفتار قیر شامل ترکیبی از این دو حالت یعنی رفتار ویسکوالاستیکی می‌باشد .
قیر از مشتقات نفت ، اغلب در پالایشگاه ها تولید می‌شود.

قیر در دمای محیط جامد است.
با افزایش دمای محیط به حالت خمیری درمی‌آید .
اگر دمای محیط رابسیار بالاتر ببریم مایع می‌شود .
غیرقابل نفوذ بودن در برابر آب و چسپنده بودن قیر ویژگی هایی است که باعث می‌شود این مادهکاربرد‌های فراوانی داشته باشد .
 
انواع قیر
قیری که از نفت یا سنگ‌های معدنی مخصوص استخراج می‌شود قیر خالص نام دارد . این ماده با توجه به منشاء تشکیل طبقه‌بندی می‌شود. قیرهای خالص برای استفاده در کاربردهای مختلف تحت فرایند هایی قرار می‌گیرند تا ویژگی ها و خواص لازم را بدست بیاورند و انواع قیر ها را از جمله ( قیر دمیده ، قیر محلول ، قیر امولوسیون ، قیر پلیمری و … ) را تشکیل میدهند .
 
قیر نفتی
قیر طبیعی معمولاً از تقطیر نفت خام به دست می‌آید .
نام دیگر این قیر ، قیر نفتی یا قیر تقطیری است .
قیر نفتی از دو مرحله تقطیر نفت خام در برج تقطیر بدست می آید .
در مرحله نخست تقطیر در فشار نزدیک به یک اتمسفر مواد سبک تر مانند بنزین و پروپان از نفت خام جداشده و بقیه باقی مانده به مرحله بعدی منتقل می‌شوند . در مرحله دوم ترکیبات سنگین تر مانند گازوئیل و نفت سفید از باقی مانده نفت خام مرحله اول جدا می‌شوند این فرآیند در فشاری نزدیک به فشار خلاء صورت می‌گیرد . در مرحله آخر در نهایت مخلوطی از ذرات جامد بسیار ریز غوطه ور در ماده گریس‌ مانندی باقی میماند به نام آسفالتن .
 
قیر طبیعی
اما برخی از انواع قیر در طبیعت وجود دارد .
این مواد در اثر تبدیل تدریجی نفت خام همچنین در اثر تبخیر مواد فرار آن در اثر گذشت سالیان متمادی به دست می‌آید که چنین قیری، قیر طبیعی نامیده می‌شود . قیر طبیعی ممکن است به‌صورت خالص در طبیعت وجود داشته باشد که به آن قیر دریاچه‌ای میگویند . همانگونه که میدانید در ایران در دریاچه قیر بهبهان و همینطور در کشور آمریکا در دریاچه قیر تیرینیداد این نوع قیر یافت می‌شود .
دوام قیر طبیعی بیشتر از قیرهای نفتی است.
 
کشف قیر
قیر از زمان‌های بسیار گذشته و در زمان سومری ها و آشوری ها و حتی بسیاری از تمدن‌های پیشین نیز کاربردی به عنوان عایق رطوبتی داشته است و بیشترین استفاده از آن در ساختن و عایق کاری کشتی ها در برابر نفوذ آب و غرق شدن بوده است . همچنین در مصر باستان و یونان قدیم از قیر برای مومیایی کردن اجساد همچنین مجسمه سازی و تزئینات و حتی در جنگ ها برای دفاع از حجوم دشمنان به دروازه شهر ها استفاده می شده . از این ماده با ارزش همچنین به صورت ترکیب با آجر پخته به عنوان ماستیک در ساختمان معبد ها و ستون پل ها یا به عنوان سنگ فرش سطح خیابان ها و خانه ها استفاده میکرده اند . یکی از کاربرد‌های دیگر این ماده بسیار پر ارزش استفاده از آن به عنوان ماده ضد رطوبت و عامل اتصال در وسایل نگهداری و ذخیره آب بوده است . به طور ثبت شده قدمت استفاده از قیر به حدود 3800 سال قبل یعنی زمان سومری ها بر می گردد .
 
قدمت استفاده از قیر به بیش از 5000 سال برمیگردد .
نقش قیر در ایران باستان که به ( ماماتن ) شناخته میشد نیز بسیار اساسی بوده است . قیر خوزستان که اصطلاحا به “ماماتن” معروف بوده است در دوران هخامنشیان کاربرد‌های فراوانی همچون استفاده در ابزار سازی ، ساخت ظروف با قیر ، مهرسازی و زیور آلات و غیره داشته است و همچنین با گذشت زمان این ماده کاربردهای مذهبی، نظامی، معماری و پزشکی یافت و در رشد و توسعه تمدن هخامنشیان نقش اساسی داشته است . سلسله هخامنشیان از قیر برای آب بندی و عایق بندی رطوبتی در کاخ با عظمت تخت جمشید استفاده کرده اند می‌توان آثار به جا مانده از آن را در مجموعه تاریخی تخت جمشید ببینید .
هنرمندان شوش باستان با استفاده از مخلوط قیر و کالبیت و حرارت دادن به این ماده ترکیبی بدست میاوردند که شباهت زیادی به سنگ داشت . آن‌ها از این ماده برای ساخت اشیا ء گوناگون و همچنین ساختن مجسمه ها و سنگواره ها استفاده می شده است.
 
قیر در صنعت مدرن
در صنعت مدرن و در عصر جدید می‌توان تولید قیر را به سال 1712 میلادی ربط داد .
استفاده از قیر در صنعت با کشف سنگ‌های قیر طبیعی در فرانسه آغاز شده است .
اولین جاده هایی که با استفاده از قیر ساخته شد به این روش بود که تکه‌های قیر را به صودت کلوخ در معابر و مسیر ها میریختند تا در اثر پا گذاشتن و حرکت درشکه ها و اسب ها له شوند و سطح جاده را بپوشانند سپس بعد از چندی این مواد را پئدر کردند و پودر قیر را در سطح جاده ها میریختند و آن را میکوبیدند . این اعمال برای اولین بار در اروپا انجام گرفت آن‌ها با گرم کردن و کوبیدن این پودر جاده ها را با سطحی مقاوم از قیر میپوشاندند .
 
استفاده از قیر در آسفالت
استفاده از قیر در آسفالت از اوایل قرن نوزدهم میلادی در معابر فرانسه آغاز شد .
استفاده از آسفالت برای اولین بار در سال 1830 در پیاده رو‌های فرانسه دیده شد .
همچنین اولین خیابان آسفالته دنیا در آمریکا ساخته شد و مربوط به سال 1870 می‌با